Kıraat İcâzetnâme Geleneği Bağlamında Müslüman Ülkelerdeki İcâzetnâme Örnekleri

Kırâat ilminin temel hedeflerinden bir tanesi, sahîh kırâat vecihlerini; şâz, zayıf ve mevzu kırâatlerden ayırmak ve nesilden nesile sahih bir şekilde nakledilmesini sağlayabilmektir. Bu bağlamda, İslâm tarihinin her asrında bu görevi layıkıyla üstlenen ve aktaran kârîlerden müteşekkil bir grup hep var olmuş ve kendilerinin sayesinde Kur’ân-ı Kerîm, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) Cebrail’den (a.s.) aldığı şekliyle günümüze ulaşmıştır. Hz. Peygamber (s.a.s.) sonrasında ashab ve tâbiîn aracılığıyla devam eden kırâat ilminde, Kur’ân-ı Kerîm’e hizmet eden kârîler arasında on kırâat imamının meşhur olmasıyla kırâat vecihleri şekillenmeye başlamıştır. En başından itibaren ilerleyen süreçte kırâat ilminin sıhhatle devam etmesi, hoca-öğrenci eğitim birlikteliğinin akabinde ilmin sahih aktarımının yapabilmesi öğrenciye icâzet verilmesiyle sağlanmıştır. Başka bir deyişle kırâat ilmi icâzetnâmeleri, Hz. Peygamber (s.a.s.) tarafından tilâvet olunan Kur’ân-ı Kerîm’in gerek lafız gerekse fonetik boyutuyla değişmeden günümüze kadar intikalinin tarihî vesikaları mesabesindedir. Bu çalışmada Türkiye’de ve diğer İslâm ülkelerinin bir kısmında gerek tek kırâat imamının okuyuşu gerekse birden fazla kırâat imamının okuyuşları, kırâât-ı seb‘a ve kırâât-ı ‘aşera çerçevesinde verilen icâzetnâmeler tercümeleri yapılmak suretiyle işlenmiştir. Yaşadığımız yer olması hasebiyle ilk sırada, ülkemizde yaygın olarak verilen icâzetnâmelerden Mısır Tarîki ve İstanbul Tarîki icâzetnâme örneklerine yer verilmiştir. İslâm ülkelerindeki icâzetnâmelere ise kıtasal etkileşimler göz önüne alınarak kıtalar bazında örnekler verilmiştir. Örneğin Afrika için Mısır’ın aynı bölgedeki İslâm ülkelerine etkisi yadsınamaz bir gerçek olduğundan Afrika adına Mısır’dan, Suûd yarımadasından Suûdi Arabistan başta olmak üzere tarihteki Basra, Kûfe ve Şam bölgesi bağlamında Irak ve Suriye’den örnek icâzetnâmeler aktarılmıştır. Ayrıca Pasifik Bölgesi de araştırmanın sınırları içerisinde yer almıştır. Buradan da Endonezya ve Malezya Müslümanların yoğun şekilde yaşadıkları bölgeler kabul edildiğinden örnek icâzetnâmelerin seçildiği yerler olmuştur.