İslam Yargılama Hukukunun Esasları

Fertler, Şer'in (hukuk düzeninin) kendilerine tanıdığı haklara bir tecâvüz olmadığı, bunlara riâyet edildiği müddetçe, başkaları ileihtilâfa düşmezler. Herkes, hukuk düzenince belirlenen kurallara aynen uysa idi, fertler arasında hiçbir ihtilâf doğmazdı. Ancak bu ideal birdurumdur. Toplum hayatında esas olan da bu ideal durumdur. Fakat istisnai olarak hukuk düzeninin fertlere tanıdığı haklar ihtilaflıolabilir. Bu, bir kimsenin başkasının hakkını kasden tanımaması, onu ihlâl etmesi şeklinde olabilir. Fakat çoğunlukla iki kişi de kendiaçılarından kendilerini haklı görebilir ve bu sebeple ihtilafa düşebilirler. Hiç şüphesiz insanlar arasında meydana gelen anlaşmazlıklarınçözümlenmesi, tecavüzlerin ortadan kaldırılması ve suç teşkil eden fiilleri işleyenlerin cezalandırılması bir arada yaşamanın gerektirdiğibir zorunluluktur.Bir toplumda fertlere ihlâl edildiğini düşündüğü hakkını bizzat alma yetkisinin tanınması, kamu düzeninin bozulması ve anarşininhâkim olmasıyla eş anlamlıdır. Pek çok ihtilaf sulh, hakem ve fetva yoluyla çözümlenebilir. İhtilafların bu yollarla giderilmesi yargıyükünün hafifletilmesi bakımından önemi inkâr edilmez bir husustur. Ancak ihtilafların bu yollarla çözümlenmesi, arkasında cebrîyaptırımı ve kamu desteğini taşımadığı için her zaman beklenen sonucu vermez. Bunun için de sağ duyu sahibi her insanın, meşrûölçüler, hukukî usul ve kurallar çerçevesinde faaliyette bulunup zayıfı koruyacak, haklıyı haksızdan ayıracak ve hakkı çiğnenen kimseninhakkını sahibine geri verecek, suçluyu tespit edip cezalandıracak, böylece toplumun huzur ve sükununu sağlayacak kamu otoritesine veyaptırım gücüne sahip bir kuruma yani yargı kuvveti ve kurumuna ihtiyaç bulunduğunu kabul edeceği açıktır.Yargının amaç ve hedefi ise adaleti gerçekleştirmektir. Bu amacından ötürü yargı terimi zamanla adalet kelimesiyle özdeşleşmiş veyargı kurumu tabiri yerine adalet kurumu (adlî teşkilât, adliye) tabiri kullanılmıştır. İslâmî öğretide de yargı işi yani adaleti temin işiimandan sonra en faziletli bir ibadet, yargı makamı yüce bir makam, yargı görevi de kutsal bir görev sayılmıştır.İslâm yargılama hukuku ve adliye teşkilâtını ilgilendiren meselelerin pek çoğunun ele alındığı bu kitap, bu alanda genel bilgi edinmekisteyen mereklı hukukçu, araştırmacı ve öğrencilere el kitabı mahiyetindedir.