Tragedyanın Güncelliği

Modernite, tragedyanın geride kaldığı, aklın ve özgürlüğün trajik kaderi yendiği bir çağ mıdır? Christoph Menke, felsefe ve edebiyat kuramı arasında köprüler kurduğu Tragedyanın Güncelliği’nde bu yerleşik inancı kökünden sarsar. Düşünüre göre trajik olan, bugünkü yaşamımızda ve özellikle yargılama pratiklerimizde capcanlı bir şekilde karşımızdadır. Sophokles’in Kral Oedipus’u üzerinden yürütülen okumada Oedipus, kaderin kör bir kurbanı olmaktan ziyade, kurduğu hukuki soruşturma ve verdiği amansız hükümle kendini mahkûm eden rasyonel bir modern yargıç portresi çizer. Menke, eylemlerimizle başımıza gelenler arasındaki karanlık uçurumu deşerken, insanın felaketten kaçınmak için attığı her adımın onu tam da o felakete sürüklemesindeki yıkıcı ironiyi açığa çıkarır. Kendimizi bilgili, muktedir ve özgür sanırken, aslında kendi yargılarımızın şiddetine ve aşırılığına nasıl esir düştüğümüze dair kışkırtıcı bir sorgulamadır bu.Ancak bu ufuk açıcı deneme, trajik olanın pratik dünyadaki yankılarıyla yetinmeyip meseleyi tiyatronun, sahnenin ve estetiğin o tekinsiz alanına da taşır. Klasik tragedya kuramlarının estetik algısıyla modernitenin oyunbazlığını çarpıştıran yazar; Shakespeare’in Hamlet’inden Samuel Beckett, Heiner Müller ve Botho Strauß’un metinlerine uzanarak çağdaş bir “oyun tragedyası”nın haritasını belirler. Eylem, bilgi ve yargı üçgeninde sıkışan öznenin, oyunun sunduğu mesafe ve estetik haz ile trajik ciddiyet arasındaki amansız gelgitini mercek altına almaktan çekinmez.Tragedyanın Güncelliği, estetik ile pratik, oyun ile zorunluluk arasındaki o kadim arafı keşfe çıkanlar için bir başucu kitabı. Yalnızca edebiyat, felsefe ve tiyatro kuramına ilgi duyan okurlar için değil; eylemlerinin ve yargılarının ağırlığıyla yüzleşmeye cesaret eden herkes için ustaca kaleme alınmış, ezber bozan bir düşünce serüveni.