Tasavvufun İnşasında Kurucu Sufiler

Tasavvufun müstakil bir İslami disiplin olma sürecine katkı sunan öncü şahsiyetler arasında Haris el-Muhasibi (ö. 243/857) ve Hakim et-Tirmizi (ö. 320/932), özel önemi haiz şahsiyetlerdir. Zira onlar genel olarak tasavvufun kendilerinden sonraki dönemlerini önemli ölçüde etkileyen yaklaşımları yanında Ebû Hâmid el-Gazzali ve Muhyiddin İbnu’l-Arabi gibi büyük mütefekkirleri derinden etkileyen fikirleriyle de tanınırlar. Böylesine güçlü tesire sahip bu iki büyük ismin yaşadıkları dönemde, tasavvufi muhitlerde yaygın şekilde gündem oluşturan hemen her hususta ortaya koydukları görüşler, genel olarak üç ana mesele ekseninde yoğunlaşmıştır: İnsanın mahiyeti, bilgi/marifet ve ahlak. Bu kapsamda Muhasibinin ilk olarak dile getirdiği çeşitli fikirleri ya olduğu gibi tekrarlayan ya da biraz daha ileri taşıyan en mühim isim Hakim et-Tirmizi’dir. Bununla birlikte söz konusu Sufilerin düşünceleri arasında zaman zaman önemli farklılıkların olduğu da muhakkaktır. Elinizdeki kitap gerek hayat serüvenleri ve gerekse fikirleri itibarıyla Tasavvufi düşüncenin kendilerinden sonraki seyrini belirleyen bu iki mühim şahsiyetin tasavvufi görüşlerinin mukayesine tahsis edilmiştir.